COLUMN | Macht der gewoonte

Geplaatst op: 23-12-2016

Een tijd geleden vroegen de collega’s van Marketing en Communicatie of ik even langs wilde komen voor ’een verrassing’. Daar houd ik wel van, dus ik spoedde mij naar hun werkruimte en kreeg daar tot mijn verbazing een nieuwe bril aangemeten. Er waren enthousiasmerende aanwijzingen waar ik moest kijken, lastig voor een brildrager die graag dóór het glas kijkt in plaats van langs het montuur. Wat ik allemaal zag? Bitter weinig dus, tot grote teleurstelling van de omstanders. Terwijl de bril van mijn neus werd gehaald, kreeg ik te horen dat ik zojuist een historisch moment had verknald en een groot voorrecht tekort had gedaan. De bril bleek namelijk een “Google Glass”; zo ongeveer het visuele walhalla voor de moderne mens....

Mijn gedrag wijkt niet zoveel af van dat van de gemiddelde mens. Binnen onze sector wordt namelijk al twee decennia verkondigd dat er binnenkort een massieve eHealth-revolutie zal uitbreken. Deze voorspelling gaat al net zo lang gepaard met publicaties waarin uiteen gezet wordt waarom het allemaal zo traag verloopt. We spreken graag over tekortschietende bekostiging en ICTvoorwaarden,
maar de belangrijkste drempel is ons eigen brein. Dat is ingericht op routines en heeft grote moeite met gedragsverandering. Piet Vroon schreef er vorige eeuw al over en tegenwoordig kun je het Gelaagde Brein van Martin Appelo er nog eens op naslaan.

Is het erg dat het niet zo snel gaat met die innovaties? Uit (therapie-effect) onderzoek blij kt steeds opnieuw dat we onvoldoende in staat zijn om bewezen eff ectieve interventies systematisch te implementeren. Zouden bestendiging en gedegen implementatie niet een hogere prioriteit moeten hebben dan vernieuwing? En als we vernieuwen, zou die vernieuwing dan niet veel fundamenteler moeten worden ingezet? Vanuit dit perspectief beschouwd moet eHealth zo snel mogelijk uit de sfeer van ’spiegeltjes en kraaltjes’. Het accent moet verlegd worden naar een andere kijk op de relatie hulpverlener/cliënt en naar een nieuwe kijk op gezondheid, op gezond blijven en herstellen met behoud van eigen regie.

Die fundamentele beweging voltrekt zich momenteel in de volle breedte van het zorglandschap en kan niet los worden gezien van de noodzaak dat cliënten eigenaar
worden van hun dossier. Dat eigenaarschap opent onder meer de weg naar zogeheten ‘E-communities’ waar cliënten veilig (en eenvoudig?) in hun eigen digitale omgeving hun gegevens beheren en kunnen delen met hun netwerk (behandelaren, naasten, lotgenoten, forums etc.). We hebben Jim van Os tijdens het kerstevent van GGZ Friesland vorig jaar al horen spreken over de ‘E-Community’ van de nieuwe ggz. Het zijn uiteindelijk de cliënten/ervaringsdeskundigen die in co-creatie met (een nieuwe generatie?) hulpverleners, onderzoekers en vrij denkers voor een basale kentering zullen zorgen. Die beweging is al zichtbaar en wint snel aan kracht, bijvoorbeeld op onderdelen van het actieplatform ‘Herstel voor Iedereen’. Ondertussen lopen er tal van initiatieven die zullen uitdoven of overleven. Experts verwachten veel van virtual reality, blended behandelingen en de mogelijkheden van big data. Deze speciale uitgave van de GZine bevat een prachtige verzameling initiatieven en voorbeelden uit onze eigen organisatie en daarbuiten. Waar ze toe zullen leiden, is nog niet te overzien. In ieder geval zetten ze gewoontes onder druk en plaatsen ze kanttekeningen bij de bestaande verhoudingen.

Minister Schippers trekt de komende jaren ruim 100 miljoen euro uit voor een “versnellingsprogramma”. Zou ze Piet Vroon ooit gelezen hebben?

Meer weten?